• คำแนะนำง่ายๆเกี่ยวกับการถ่ายภาพขาวดำ

    จำไม่ได้ว่าเคยส่งขึ้นมาแล้วหรือยัง ถ้าเคย ก็ไม่เป็นไร อ่านกันใหม่ก็ได้

    ถึงแม้ว่าจะมีอุปสรรคในการหาซื้อ ทั้งฟิล์ม กระดาษอัด-ขยาย อีกทั้งน้ำยาต่างๆ นับวันก็ยิ่งจะหายากขึ้นทุกที แต่ผมกลับรู้สึกว่าการถ่ายภาพขาวดำได้กลับเป็นที่นิยมมากขึ้นในหมู่ผู้ที่ชื่นชอบการถ่ายภาพอีกครั้ง ทั้งๆที่เมื่อครั้งหนึ่ง (เมื่อนานมาแล้ว) ที่ภาพสีได้เข้ามามีบทบาทอย่างสูงในวงการถ่ายภาพ และก็ได้ทำให้ภาพขาวดำได้หาย ตายจากไปจากความนิยมของคนไทยและคนทั่วโลกไปพักใหญ่ ทั้งนี้ก็เนื่องมาจากความรู้สึกของผู้ชมที่ได้นำความไร้สีของภาพขาวดำไปเปรียบเทียบกับภาพสี ซึ่งภาพได้ให้สีที่สดใสได้เหมือนของจริง จึงทำให้ภาพขาวดำดูทึม ขาดชีวิต ชีวาไปมาก

    จากที่ได้สังเกตุ webs ต่างๆ ทั้งในและนอกประเทศ ก็เห็นได้ว่าการถ่ายภาพขาวดำได้กลับมามีบทบาทที่น่าสนใจขึ้นอีกครั้ง รวมถึงการถ่ายภาพด้วยกล้องฟิล์ม แทนการใช้กล้องดิจิตัล จะพูดว่าเป็นการสวนกระแสของความนิยม ก็พอจะว่าได้ ทั้งนี้อาจจะเป็นเพราะว่าผู้บริโภครุ่นใหม่ๆได้มองเห็น เข้าใจ และให้ความสนใจกับความงามที่ไร้สีมากขึ้น มองเห็นสเน่ห์ของความงามที่เรียบง่าย ซึ่งภาพสีไม่สามารถที่จะให้ได้ แม้กระทั่งผู้ผลิตกล้องถ่ายภาพดิจิตัลเอง ก็ให้ความสนใจมากขึ้น มากถึงกับได้เพิ่ม function ของการปรับกล้องให้สามารถถ่ายภาพขาวดำโดยตรงได้อีกด้วย โดยที่ไม่ต้องรอไปใช้โปรแกรมปรับภาพให้เป็นขาวดำบนคอมพิวเตอร์อีกต่อไป และผู้ที่ใช้กล้องดิจิตัลก็ไม่ต้องห่วงในเรื่องของฟิล์มขาดตลาด กระดาษขาดตลาด หรือหาน้ำยาไม่ได้ นอกเหนือไปจากนั้นผู้ผลิตกระดาษที่จะใช้พิมพ์ภาพ และผู้ผลิตเครื่องพิมพ์ประเภท inkjet ก็ได้พยายามปรับปรุงผลิตภัณท์ของตนให้ออกมาให้ดีที่สุด ให้สามารถพิมพ์ภาพขาวดำออกมาให้ได้ละเอียดที่สุด ให้ได้โทนต่อเนื่องที่ดี และให้มีความคงทนถาวรเป็นอย่างดีอีกต่างหาก

    อย่างไรก็ตาม ถึงแม้จะมีผู้นิยมการถ่ายภาพขาวดำมากขึ้น หรือมีการแปลงภาพสีให้เป็นภาพขาวดำมากขึ้น แต่เท่าที่สังเกตุเห็นภาพที่ออกแสดง และที่ได้เห็นส่งขึ้นไปตาม webs ต่างๆ แม้กระทั่งที่ web ของชมรมภาพถ่ายขาวดำฯนี้เองก็ตาม ผมมีความรู้สึกว่ายังมีผู้ที่ถ่ายภาพขาวดำจำนวนมาก และผู้ที่แปลงภาพสีให้เป็นภาพขาวดำส่วนใหญ่ ยังขาดความเข้าใจในเรื่องของความเป็นภาพขาวดำอยู่พอควร ซึ่งก็จะเป็นเรื่องของความต่อเนื่องของโทน และความต่างของโทนสีเทาอยู่มาก อีกทั้งก็ยังไม่เข้าใจถึงหลักของการถ่ายภาพขาวดำ ดีเท่าไรนัก ใช่ว่ามันจะต่างไปจากการถ่ายภาพสีมากมายอะไร แต่ด้วยความที่เป็นภาพที่ไร้สี มันจึงมีความต่างกันอยู่พอควรในเรื่องของการเลือกสิ่งที่จะถ่าย เลือกโทนสีของสิ่งที่จะถ่าย หรือการเลือกใช้แผ่นกรองแสง

    ผมมีความรู้สึกว่าภาพที่ได้ส่งขึ้นมาให้ดูกันบน web ส่วนใหญ่นั้น ดูเหมือนว่าผู้ถ่ายได้พยายามถ่ายให้ได้ภาพดีที่สุด ไม่ว่าจะเป็นการเลือก subject การเลือกแสง หรือการเลือกสี แต่ว่าเป็นการถ่ายมาตามที่เห็นว่าสวย ว่าดี ในลักษณะของการถ่ายภาพทั่วๆไปด้วยฟิล์มสี หรือว่าจากโหมดสีของกล้องดิจิตัล ซึ่งผู้ถ่ายเมื่อมองเห็นสิ่งที่สวยงามบนช่องมองภาพ ก็ย่อมจะเห็นและคิดวว่าเป็นภาพที่มีสีที่สวย และก็สวยจริงๆเมื่อเป็นภาพสี แต่เมื่อใดก็ตามที่ได้รับการ convert หรือแปลงให้เป็นภาพขาวดำแล้ว มันกลับมิได้มีความสวยงาม หรือมีความน่าสนใจเหลืออยู่เท่าไรนัก เนื่องจากว่าความสวยของแต่ละสีที่เห็นจากภาพสีนั้นมันสามารถแยกตัวเองให้ออกมาจากสีอื่นได้โดยไม่มีปัญหา แต่ในเรื่องของภาพขาวดำนั้น มันเป็นเรื่องของโทน หลายสีที่เราเห็นเมื่อเป็นภาพสีจะมีความต่างกันอย่างชัดเจน แต่เมื่อเป็นขาวดำแล้วมันกลับเป็นโทนที่ใกล้เคียงกันมากจนทำให้มันก่อตัวเป็นกระจุกของโทนสีเทา ขาดความต่างของโทนในการ แยกสิ่งต่างๆให้ออกจากกัน ก็เลยทำให้ภาพขาดความน่าสนใจไป ทั้งๆที่ดูสวยงาม โดดเด่น เมื่อเป็นสี

    ในฐานะที่เป็นคนหนึ่งที่เข้าใจในการถ่ายภาพขาวดำดีพอ ผมจึงอยากจะอธิบายและแนะนำอะไรบางอย่างเกี่ยวกับการถ่ายภาพขาวดำให้รู้ไว้ว่า การถ่ายภาพขาวดำกับการถ่ายภาพสีนั้น มันต่างกันอย่างไร และเราจะต้องรู้จักมองให้ต่างกันอย่างไร เมื่อเวลาเราถ่ายภาพสี สีของสิ่งของต่างๆก็จะเป็นตัวกำหนดที่สำคัญพอๆกับ subject ถึงแม้จะมีสีซ้อนกันก็ไม่เป็นไร อาจจะดีอีกด้วยในหลายๆกรณี แต่เมื่อเราจะถ่ายภาพถ่ายภาพขาวดำ หลักการที่ใช้กับการถ่ายภาพสีนั้น ใช้ไม่ได้อีกต่อไปแล้ว สีจะกลายเป็นตัวลดคุณภาพของภาพขาวดำลงไปได้อย่างมาก หากไม่ระวัง ... สิ่งที่จะต้องคำนึงถึงให้มากในการถ่ายภาพขาวดำ คือ แสงและเงา โทนของสี (ซึ่งจะออกมาเป็นโทนของสีเทา) รูปร่าง ลักษณะ และพื้นผิวของ subject

    บางครั้งภาพโดยรวมที่เรามองเห็น ไม่ว่าจะเป็นภาพวิว ภาพตึกรามบ้านช่อง ภาพบุคคล ภาพดอกไม้ จะดูสวยในความเป็นจริง และเหมาะกับการถ่ายภาพสีเป็นที่สุด แต่ก็อาจจะเป็นอะไรที่ไม่สวยเมื่อถ่าย หรือว่าเมื่อได้ convert ออกมาเป็นภาพขาวดำ แต่ก็มีในบางครั้งเช่นกันที่จะออกมาสวยเมื่อเป็นภาพขาวดำได้เช่นกัน เพราะว่ามันมีโทนสีเทาที่ดูไล่กันดี ดูเรียบง่าย หรือว่ามีแสงที่ดี มีโครงสร้างของ subject ที่น่าสนใจ หรือเป็นภาพบุคคลที่ไม่มีอะไรมาทำให้ดูรก หรือยุ่งเหยิงทั้งในส่วนที่เป็นฉากหน้าและฉากหลัง แต่ก็ไม่ได้หมายความว่ามันจะเกิดขึ้นได้บ่อยนัก

    ในการที่จะถ่ายภาพขาวดำที่เป็นภาพวิว ขอให้มอง ให้สังเกตุดูให้ดี อย่าให้มีโทนของสีเขียวที่ใกล้เคียงกันให้มากนัก มันอาจจะเป็นปื้นสีเทาที่แยกไม่ออก และอย่าพยายามใส่สีในภาพให้มากนักเพราะสีบางสีแม้จะต่างสีกันแต่เมื่อเป็นโทนสีเทาแล้วก็อาจจะเป็นโทนเดียวกันได้ และก็ไม่ควรที่จะใส่อะไรที่จะดูวุ่นวายใส่เข้าไปในภาพ เพราะมันจะสร้างความสับสนให้กับภาพมากกว่าอื่น หากว่าภาพมีสิ่งที่รบกวนสายตาน้อย subject ของภาพก็จะยิ่งดูดี และเมื่อจะถ่ายภาพบุคคล ก็ควรจะเลือกให้ใช้เสื้อผ้าที่ดูเรียบง่าย และให้มีสีเรียบๆ ไม่เป็นลายหรือดอก ในการถ่ายภาพ still life หรือภาพดอกไม้ก็เช่นกัน วิธีการจัดภาพ การให้แสง และการเลือก subject จะสำคัญมากกว่าปริมาณสิ่งของ ที่จะใส่ไปในภาพ ความรู้ในเรื่องของการจัดองค์ประกอบ การใช้ composition และ space การมีมุมมองที่คม รู้จักการใช้แสงและเงา ที่สำคัญอีกอย่างก็คือ perspective ซึ่งจะช่วยทำให้ภาพดูน่าสนใจ เพราะว่ามันจะช่วยสร้างความลึก สร้างมิติให้กับภาพ

    และด้วยความที่ไม่มีสี สิ่งต่างๆที่จะได้มาในภาพอาจจะดูเป็นสีเทาทึมๆไปหมด หากเราไม่ระวังในการเลือกสิ่งที่จะถ่าย ... subject ที่เลือกไว้อาจจะดูดีก่อนถ่าย แต่ก็อาจจะถูกกลืนเข้าไปกับฉากหน้าและฉากหลังได้ ดังนั้นจึงควรที่จะหามุมที่จะทำให้ subject ดูเด่นที่สุดเท่าที่จะทำได้ เช่นด้วยการหามุมที่ดูไม่รก หรือทับกับสิ่งอื่น นอกจากนั้นแล้วพื้นผิวของ subject ก็มีส่วนสำคัญในภาพขาวดำเป็นอย่างมากเช่นกัน

    สีต่างๆที่ฟิล์มเห็นและบันทึกมา มีความสำคัญมากในการถ่ายภาพขาวดำ เพราะอย่างที่ได้กล่าวไว้แล้วว่าแต่ละสีจะให้ความต่างของโทนสีเทาที่จะได้รับในภาพขาวดำ บางสีที่แม้จะเป็นสีที่ต่างกัน แต่ก็จะให้โทนสีเทาเดียวกันกับอีกสีหนึ่งได้ อย่างเช่นสีเขียวและสีแดง ซึ่งจะให้สีที่ดูเด่นและตัดกันสวยในความเป็นจริงและในภาพสี แต่กลับจะดูทึมๆเมื่ออยู่ด้วยกันในภาพขาวดำ เนื่องจากทั้งสองสีมีโทนสีเทาที่ใกล้เคียงกัน ... ภาพขาวดำจะดูน่าสนใจมากขึ้นเมื่อความต่อเนื่องของโทนมีความต่างให้เห็นได้ชัดเจนในภาพ ...สิ่งที่จะช่วยสร้างความต่าง (contrast) ให้แก่ภาพ ในการถ่ายภาพขาวดำได้ ก็คือแผ่นกรองแสงที่มีมาในสีต่างๆ เช่น สีแดง สีส้ม สีเหลือง สีเขียว ที่ต่างความเข้มกัน แต่ละสีจะทำงานต่างกัน เราเรียกแผ่นกนองแสงนี้ว่า contrast filters ...จะให้บอกว่าควรจะใช้สีอะไรในการถ่ายอะไร ก็คงจะไม่ชัดเจนเท่ากับการหามาใช้และนำไปลองถ่ายดู

    ความจริง...หลายๆอย่างที่บอกมาข้างบน ก็ได้เคยเขียนมาแล้วเป็นเรื่องๆไป และ มีอยู่ในห้อง Articles ที่หน้าแรก แต่นำมาสรุปให้อ่านกันตรงนี้ก็เพราะคิดว่าหลายคนคงไม่ได้เข้าไปอ่านกัน หรือว่าหากันไม่เจอ...ขอให้ลองไปหาอ่านดูครับ และลองทำตามดูนะครับ รับรองว่าจะให้ผลแน่

    หาก staff ผู้ใด หรือว่ามีผู้ที่สันทัดในกรณีต่างๆ ในเรื่องของการถ่ายภาพขาวดำผู้ใด ที่สนใจและมีอะไรที่อยากจะเพิ่มเติมให้ความรู้ ช่วยกรุณาเพิ่มเข้าไปด้วยครับ หรือหากไม่เห็นด้วยกับสิ่งใดที่ได้เขียนมา จะคัดค้านอะไร ก็ได้ ช่วยทำด้วย ... ผมเองก็อาจจะเข้าใจอะไรคลาดเคลื่อนได้ มันจะได้ชัดเจนขึ้น หรือว่ามีอะไรที่จะแนะนำ กรุณาช่วยทำด้วย จักขอบคุณเป็นที่ยิ่ง


    ศรศักดิ์ ศักดิ์บดินทร์
    23 พฤษภาคม 2551

    ดอยสะเก็ด-เชียงใหม่
  • Facebook comments